روش ریل تایم (Realtime PCR)

 

روش ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR)

چنانچه از مفهوم کلمه ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) استنباط میشود،  درواقع مانیتوریگ لحظه به لحظه یک پروسه میباشد.از جمله عوامل موثر در بوجود آمدن روش ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) ،مشکلات و نقص های متعدد در PCR معمولی و نیز احساس نیاز به یک روند دقیق تر برای تعیین کمی آن بود.

در این فرایند تشخیصی یک ماده فلورسنت مثل سایبرگرین (SYBR Green) یا اوا گرین (Eva Green) با یک واکنش متناسب به مقدار محصولات هر سیکل (دوره) متصل میشود و مقدار فلورسنت آن بوسیله یک دیتکتور ( detector) ثبت میگردد.

مزایای روش ریل تایم (Real time PCR)

  • امکان رویت لحظه به لحظه یک واکنش مهیا است و در هر دوره ( سیکل) ، کاربر میتواند پروسه تکثیر را بررسی کند. به عبارت دیگر و بطور خلاصه تکثیر در هر زمان قابل رویت و بررسی است.
  • امکان شرایط ارتقا واکنش با مناسبترین غلظت DNA ، پرایمر و تعداد سیکل ها (دوره ها) برای تکثیر امکان پذیر است.
  • در هر زمان که کاربر تشخیص دهد میتواند برای جلوگیری از اتلاف وقت و انرژی ، واکنش را پایان دهد چراکه روند PCR قابل رویت و بررسی است و عدم تکثیر و رفتن به حالت سکون کاملا مشخص است.
  • میزان دقیق و نسبی الگوی اولیه قابل شناسایی است.
  • واکنش ها سریع تر و در زمان کوتاه تری انجام میشود.
  • محدوده تشخیص آن بیشتر از PCR معمولی است بطوریکه اختلاف کمتر از 2 برابر هم نشان میدهد.

دستگاه ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR)  با هدف تعیین میزان بیان ژن های موجودات زنده راه اندازی و ارتقا داده شده است. روش پی سی آر (PCR) ساده دارای نقص و محدودیت هایی از قبیل عدم توانایی مطالعه ی کمی میزان بیان یک ژن میباشد.

بنابراین سیستمی توسعه یافته با عنوان ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) ارائه شده است که هدف اصلی از این سیستم نشان گذاری ژن های موجودات زنده می باشد که مسیر کل مجموعه ژنومی منتهی به  ساخت محصولاتی از جنس RNA و پروتئین  میشود. در واقع  RNA  یا  ریبونوکلویک اسید های یک سلول می تواند قادر به تعیین خصوصیت و وجه تمایز یک سلول در سطح فنوتیپی دارد و نیز نشان میدهد در چه سطحی آن خصوصیت را بروز می دهد  .

از طرفی بجهت اینکه DNA همیشه ثابت بوده و یک ژن مشخص در بین موجودات یک گونه شباهت بسیاری به هم دارد و هیچ نشانه ای از میزان بیان آن ژن ارائه نمی دهد عمل مقایسه دو سلول از نظر خصوصیات و فنوتیپی را نمی توان در سطح DNA بررسی نمود،.بنابراین مطالعه ی بیان یک ژن می تواند در سطح RNA و یا پروتئین انجام پذیرد. همچنین بسیاری از ژن ها در نهایت به RNA تبدیل شده و نقششان را باعنوان RNA به انجام می رسانند. در نتیجه در برخی موارد محصول ژنی به شکل RNA عرضه شده و هیچ گاه قرار نیست به پروتئین ترجمه شود. در اینصورت برای بیان آن ژن مشخص که فقط رونویسی می شود ولی ترجمه نمی شود، فقط RNA مورد بررسی می باشد.

مولکول RNA یا ریبونوکلویک اسید به دلیل داشتن اکسیژن در کربن شماره 2 و همچنین تک رشته و کوتاه بودن آن، نسبت به مولکول های DNA واکنش پذیر تر بوده و تخریب پذیری بالایی دارد.

در ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) جهت بررسی بیان یک ژن، ابتدا با کمک آنزیم ترانس کریپتاز معکوس (آنزیم MMLV)  مولکول های RNA را سنتز و به DNA های مکمل که غالبا cDNA نامیده می شوند، تبدیل میکنند. پس از پایداری مولکول مورد سنجش، وارد سیکل های ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) شده و بیان مورد مطالعه قرار می گیرد. دستگاه ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) از یک سیستم اپتیکی بهره برده که توسط آن میزان DNA هر نمونه محاسبه می گردد. زمانی که cDNA سنتز شد، پس از آماده سازی نمونه جهت ورود به سیکل های پلیمریزه شدن، به نمونه DNA رنگی تحت عنوان سایبرگرین (SYBR Green) اضافه می گردد. این محصول موجب رنگ شدن DNA شده و همچنین خود دارای ویژگی فلورسانتی می باشد. زمانی که ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) سیکل های پلیمریزاسیون خود را شروع کرد، به ازای ساخته شدن رشته های DNA جدید، رنگ سایبر گرین به رشته متصل می شود و دستگاه ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) توسط فناوری منحصربفرد  خود خوانش فلورسانتی را شروع می کند. لذا روش ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) با ویژگی فلورسنتی سایبر گرین (SYBR Green) برای هر نمونه یک گراف تکثیر ترسیم می کند. هر نقطه از گراف تکثیر نشان دهنده میزان اتصال SYBR Green به رشته DNA می باشد و در نهایت گراف که در نمایشگر متصل شده به ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR)  به نمایش در آمده، به آستانه خود می رسد. این میزان نشان دهنده میزان DNA بیان شده در هر نمونه می باشد.

حالا با توجه به توضیحات بالا در مورد  روش و مزایای ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR)  ، در زیر به نکات مهم و مختصری برای ختم توضیحات اشاره میشود:

 

عملکرد سایبرگرین چیست؟

سایبرگرین (SYBR Green) رنگی است که با قرار گرفتن بین پایه های DNA به مولکولهای دو رشته ای DNA متصل میشود.

این رنگ یکی از مواد تشکیل دهنده مسترمیکس سایبرگرین برای استفاده در دستگاه ریل تایم پی سی آر (Realtime PCR) میباشد زیرا با وجود این ماده دستگاه ریل تایم میتواند در انتهای هر چرخه توالی ، مقدار امپلیفای (amplify) شدن DNA  را اندازه بگیرد.

 

چرا این محصول به DNA  اتصال پیدا میکند؟

هنگامی که محقق از مسترمیکس سایبرگرین استفاده میکند ، بعد از اتصال پرایمرها ، چند مولکول رنگ به رشته دوتایی DNA متصل میشود. اتصال به DNA  منجر به افزایش چشمگیر مولکول های سایبرگرین جهت انتشار نور میشود. در مرحله طویل شدن DNA تعداد مولکولهای سایبرگرین بیشتری به DNA  سنتز شده جدید متصل میشود.

 

حساسیت رنگ سایبرگرین  موجود در مسترمیکس به نور چگونه است؟

رنگ سایبرگرین موجود در مسترمیکس ریل تایم حساسیت کمی به نور دارد بطوری که هر زمانی که برای کاربر امکان پذیر است باید از نور محافظت شود.

 

آیا رنگ سایبرگرین بی خطر است ؟

بله ، با توجه به تحقیقات بعمل آمده ، سایبرگرین نوعی رنگ سیانین است که در تحقیقات زیست شناسی مولکولی استفاده میشود و بی خطر بودن آن کاملا اثبات شده است.

 

مواد تشکیل دهنده مسترمیکس سایبرگرین چیست؟

غلظت این محصول تولیدی یکتاتجهیزآزما  2x میباشد و حاوی KCl،  dNTP ، MgCl2، هات استارت تک (hotstart taq DNA polymerase) ، رنگ سایبرگرین و بافر بهینه شده میباشد.

 

 

‍‍‍